Kot wolno żyjący to kot domowy (Felis catus), który bytuje w środowisku zurbanizowanym lub wiejskim bez bezpośredniej opieki człowieka. Zgodnie z polskim prawodawstwem zwierzęta te stanowią naturalny element ekosystemu miejskiego i wiejskiego, pełniąc istotną funkcję w ograniczaniu populacji gryzoni. W przeciwieństwie do zwierząt porzuconych lub zagubionych, koty te nie są bezdomne w klasycznym rozumieniu i zazwyczaj nie nadają się do socjalizacji w warunkach domowych.
Status prawny tych zwierząt reguluje ustawa o ochronie zwierząt, która gwarantuje im ochronę przed okrucieństwem, zabrania ich wyłapywania w celu umieszczenia w schroniskach oraz nakłada na gminy obowiązek sprawowania nad nimi opieki. Istotą humanitarnego zarządzania tą populacją jest model obejmujący sterylizację lub kastrację, leczenie, znakowanie oraz wypuszczenie w miejscu dotychczasowego bytowania. Tego typu działania skutecznie zapobiegają nadpopulacji oraz poprawiają dobrostan i zdrowie osobników w danym rewirze.
Opieka nad kotami wolno żyjącymi opiera się głównie na działalności społecznych opiekunów oraz organizacji prozwierzęcych, którzy zapewniają dokarmianie wysokiej jakości karmą mięsną, dostęp do świeżej wody oraz bezpieczne, izolowane schronienia zimowe. Zachowanie równowagi pomiędzy ochroną tych zwierząt a dobrostanem lokalnej fauny wymaga rygorystycznej kontroli rozrodu oraz regularnego monitoringu stanu zdrowia bytujących w terenie grup.
